Jesteś tutaj: O projekcieInwentaryzacja przyrodniczaStawonogi

Inwentaryzacja entomologiczna

Wstęp
    Przeprowadzono inwentaryzacje przyrodniczą na terenie Pustyni Błędowskiej w zakresie występowania chronionych i rzadkich gatunków owadów oraz innych bezkręgowców. Teren Pustyni jest obecnie w większości porośnięty drzewami przede wszystkim sosną zwyczajną. W wielu miejscach widoczne są płaszczyzny piachu nie pokryte roślinnością. Natomiast tam gdzie rosną drzewa podłoże jest pokryte ściółką o różnej miąższości. W miejscach gdzie zadrzewienie jest bardziej zwarte cała powierzchnia pokryta jest ściółką.
    Warunki panujące na terenie Pustyni są skrajne, preferujące gatunki roślin i zwierząt przystosowane siedlisk suchych. Nie wiele jest gatunków drzew na terenie pustyni - głównie sosna zwyczajna oraz w znacznie mniejszej liczbie brzoza brodawkowata. Na całej powierzchni można również spotkać krzewy wierzby piaskowej i kaspijskiej. Często są to już krzewy całkowicie uschnięte, niejednokrotnie silnie spróchniałe. Warunki panujące na terenie pustyni sprzyjają występowaniu gatunków owadów będących szkodnikami sosny.
 

Ogólny widok Pustyni

Ogólny widok na pustynię. Fot. Dariusz Ropek.

Metodyka
    Przeprowadzona inwentaryzacja miała określić występowanie gatunków chronionych na terenie, który ma być poddany zabiegom ochronnym polegającym na usunięciu drzew i krzewów. Działania te mają na celu przywrócenie dawnego pustynnego charakteru tego terenu. Obserwacje, które prowadzono w okresie lipiec- sierpień 2012 r. pozwoliły na wstępne rozpoznanie składu entomofauny na południowej części Pustyni Błędowskiej. Ze względu na krótki okres prowadzonych obserwacji, należy podkreślić że inwentaryzacja entomologiczna powinna być rozszerzona, tak aby objąć przynajmniej jeden cały sezon wegetacyjny, a najlepiej dwa. Ze względu na duży obszar objęty obserwacjami - około 400 hektarów - nie było możliwości dokładnej oceny stanu populacji zidentyfikowanych gatunków owadów.
    Szczególna uwaga została zwrócona na gatunki chronione i znajdujące się na czerwonej liście IUCN oraz krajowej czerwonej liście. Badania objęły m.in. motyle dzienne, siatkoskrzydłe, chrząszcze, błonkówki oraz prostoskrzydłe. Monitoring prowadzono na powierzchniach wyznaczonych pod zabiegi ochronne oznaczone jako etap I, II, III i IV. Na każdej powierzchni poruszano się najpierw wzdłuż granic każdego etapu, a następnie wzdłuż wyznaczonych transektów.
W przypadku owadów lądowych zastosowano pułapki Barbera oraz odłowy przy pomocy siatki i czerpaka entomologicznego oraz na upatrzonego. Motyle i inne owady liczono i oznaczano na miejscu. Jeśli była wątpliwość co do oznaczenia, owady łapano siatką entomologiczną. Po oznaczeniu wypuszczano je.

Podsumowanie
    Entomofauna Pustyni Błędowskiej na badanym terenie charakteryzuje się stosunkowo niewielką różnorodnością. Jednak ze względu na występowanie gatunków charakterystycznych dla tego typu siedlisk jest to obszar szczególnie cenny. Planowana wycinka drzew i krzewów wpłynie w sposób zdecydowany na wykształcony w tym miejscu ekosystem. Odsłonięta zostanie powierzchnia piasków oraz wyeliminowana zostanie dominująca obecnie na tym terenie sosna zwyczajna. Z jednej strony przyczyni się to do zwiększenia populacji najcenniejszych gatunków związanych z siedliskami napiaskowymi, a z drugiej strony może to spowodować zmniejszenie się populacji owadów, które są związane zależnościami troficznymi z drzewostanem sosnowym. Pośrednio może to wpłynąć na bardzo liczne kolonie mrówek, które poszukują pokarm na drzewach sosny zwyczajnej. Dla zachowania pustynnego charakteru tego obszaru konieczne jest przeprowadzenie zabiegów ochronnych polegających na usunięciu drzew i krzewów. Pozostawieniena całości 400 ha około 100 ha drzewostanu przyczyni się do zachowania populacji gatunków związanych z siedliskami leśnymi.